Një zbulim i pazakontë astronomik sugjeron se vdekja e një ylli nuk shënon domosdoshmërisht fundin e historisë së sistemit të tij planetar. Rreth xhuxhit të bardhë HS 0209+0832, studiuesit kanë identifikuar shenja të mundshme të një planeti të formuar nga mbetjet e yllit që e rrethon.
Astronomët kanë zbuluar një kandidat për planet të gjeneratës së dytë, që mund të jetë formuar nga materiali i nxjerrë prej një ylli në fazat e fundit të jetës së tij. Objekti ndodhet rreth 270 vite dritë larg Tokës dhe zbulimi është publikuar në revistën shkencore Nature Astronomy. Gjatë analizimit të përbërjes kimike të xhuxhit të bardhë, ekipi ndërkombëtar kërkimor zbuloi përqendrime të pazakonta të elementeve të rënda, veçanërisht të niobiumit, si dhe të zinkut dhe bakrit. Këto të dhëna sugjerojnë se materiali që po bie mbi yll mund të vijë nga shtresat e nxjerra gjatë fazave të mëparshme të evolucionit të tij, dhe jo nga mbetjet e zakonshme shkëmbore të planetëve të vjetër.
Një planet në kushte ekstreme
Të dhënat e teleskopit hapësinor TESS të NASA-s zbuluan gjithashtu një sinjal periodik prej rreth 4,4 ditësh, që mund të lidhet me një planet të madh në orbitë shumë të afërt rreth xhuxhit të bardhë.
Kjo botë e mundshme përballet me kushte ekstreme. Ylli ka një temperaturë sipërfaqësore prej rreth 35.800 gradësh Celsius, ndërsa rrezatimi i tij intensiv mund të jetë duke shkaktuar avullimin gradual të atmosferës së planetit. Materiali i çliruar mund të rikthehet më pas mbi yll, duke shpjeguar përbërjen kimike të pazakontë të vëzhguar nga astronomët. Nëse konfirmohet, objekti do të përfaqësonte një shembull të rrallë të një planeti të gjeneratës së dytë, pra një botë të formuar pas fazave kryesore të jetës së yllit të saj.
Çfarë do të thotë ky zbulim?
Zbulimi mund të ndihmojë shkencëtarët të kuptojnë më mirë se çfarë ndodh me sistemet planetare kur yjet e tyre konsumojnë karburantin bërthamor dhe shndërrohen në xhuxha të bardhë. Edhe Dielli pritet të kalojë në këtë fazë pas rreth pesë miliardë vjetësh, pasi të zgjerohet dhe të nxjerrë shtresat e jashtme. Toka dhe planetët e tjerë të brendshëm mund të mos i mbijetojnë këtij procesi. Megjithatë, rasti i HS 0209+0832 ngre një mundësi intriguese: nga materiali i një ylli që po shuhet mund të lindin botë të reja. Për momentin, planeti mbetet kandidat dhe kërkohen vëzhgime të mëtejshme për të konfirmuar natyrën dhe origjinën e tij.
© Nuk lejohet riprodhimi i shkrimeve pa vendosur autorësinë e revistës "Psikologjia" dhe pa cituar burimin.
