Kur shoqëria ndryshon, mund të ndryshojnë edhe mënyrat se si njerëzit e shohin sistemin politik. Një studim i ri, që ndoqi rreth 43 mijë gra për 14 vjet, sugjeron se njerëzit që kanë prirje të forta egalitare mund të bëhen më mbështetës të rendit politik ekzistues kur shohin se barazia gjinore po përmirësohet realisht.
Gjetjet, të publikuara në revistën Personality and Social Psychology Bulletin, tregojnë se ndryshimet konkrete në shoqëri mund të ndikojnë në motivimet psikologjike dhe në mënyrën se si individët vlerësojnë institucionet përreth tyre.
Pas Luftës së Dytë Botërore, shumë shoqëri demokratike nisën të miratonin ligje dhe politika që synonin garantimin e të drejtave dhe mundësive të barabarta për gratë dhe burrat. Me kalimin e dekadave, këto ndryshime ligjore dhe institucionale u shoqëruan me një transformim gradual të qëndrimeve kulturore drejt më shumë barazie gjinore.
Në psikologji, justifikimi i sistemit përshkruan prirjen e njerëzve për të mbrojtur, arsyetuar ose legjitimuar rendin ekzistues shoqëror dhe politik. Për një kohë të gjatë, kjo prirje është lidhur kryesisht me individët që pranojnë hierarki të forta sociale. Sipas kësaj perspektive, njerëzit që preferojnë një shoqëri të strukturuar në mënyrë hierarkike kanë më shumë gjasa të mbështesin institucionet ekzistuese, pjesërisht sepse këto struktura mund të ruajnë avantazhet e grupeve dominuese.
Në anën tjetër, individët me bindje egalitare tradicionalisht janë konsideruar kritikë të status quo-së. Ata kanë më shumë gjasa të vënë në pikëpyetje institucionet ekzistuese, të identifikojnë pabarazitë dhe të kërkojnë ndryshime që synojnë shpërndarje më të barabartë të pushtetit dhe mundësive. Kjo ide është mbështetur për dekada nga kërkimet mbi teorinë e dominimit shoqëror, e cila sugjeron se shoqëritë njerëzore kanë tendencë të krijojnë hierarki mes grupeve, ndërsa individët ndryshojnë në shkallën e mbështetjes që u japin këtyre hierarkive.
Studime të shumta kanë treguar se një preferencë më e madhe për hierarkinë shoqërore lidhet me qëndrime më negative ndaj grupeve minoritare dhe me kundërshtimin e politikave që synojnë korrigjimin e pabarazive. Në të kundërt, njerëzit që favorizojnë barazinë priren të jenë më të ndjeshëm ndaj shenjave të padrejtësisë dhe më të gatshëm të sfidojnë strukturat që perceptohen si të pabarabarta. Pikërisht këtu lind pyetja që studiuesit synuan të shqyrtonin: A do të vazhdojnë njerëzit egalitarë ta kundërshtojnë sistemin edhe kur sistemi fillon të realizojë vlerat që ata mbështesin?
Nëse një shoqëri arrin të reduktojë realisht pabarazitë gjinore dhe të garantojë më shumë të drejta të barabarta, atëherë një person që e mbështet barazinë mund të mos ketë më të njëjtën arsye për ta kundërshtuar rendin ekzistues. Kjo do të nënkuptonte se kritika ndaj sistemit nuk është domosdoshmërisht një tipar i pandryshueshëm i njerëzve egalitarë. Përkundrazi, qëndrimi ndaj sistemit mund të varet nga ajo që sistemi po arrin në të vërtetë.
Për të testuar këtë hipotezë në kushte reale, Sarah Buhl, psikologe në Universitetin e Teknologjisë Chemnitz në Gjermani, dhe ekipi i saj ndoqën mijëra gra gjatë një periudhe 14-vjeçare. Studiuesit analizuan nëse ndryshimet në nivelin e barazisë gjinore në shoqëri shoqëroheshin me ndryshime në mënyrën se si gratë me bindje të ndryshme egalitare e perceptonin dhe e vlerësonin sistemin politik. Studimi ofron kështu një perspektivë më të nuancuar mbi marrëdhënien mes barazisë, ideologjisë dhe mbështetjes për institucionet: njerëzit që kërkojnë ndryshim mund të mos jenë gjithmonë kundër sistemit, por mund të bëhen mbështetës të tij në momentin kur ai fillon të pasqyrojë vlerat që ata kanë mbrojtur.
© Nuk lejohet riprodhimi i shkrimeve pa vendosur autorësinë e revistës "Psikologjia" dhe pa cituar burimin.
