Gjumi është një nevojë biologjike dhe psikologjike, por ndonjëherë mënyra se si flemë mund të tregojë më shumë sesa thjesht lodhje fizike. Për disa njerëz, gjumi i tepërt nuk është vetëm dëshirë për pushim, por mund të jetë një nga shenjat e një gjendjeje të rënduar emocionale.

Në psikologji dhe psikiatri, kjo gjendje njihet si hipersomni dhe karakterizohet nga përgjumja e tepruar, nevoja për të fjetur gjatë ose vështirësia për të qëndruar zgjuar gjatë ditës.
Kur gjumi lidhet me depresionin?
Depresioni nuk shfaqet gjithmonë përmes lotëve, trishtimit apo shprehjes së dhimbjes. Ndonjëherë ai shfaqet në mënyra më pak të dukshme: mungesë energjie, tërheqje sociale, humbje interesi për aktivitetet e përditshme dhe nevojë e vazhdueshme për gjumë. Sipas National Institute of Mental Health (NIMH), ndryshimet në gjumë, përfshirë gjumin e tepërt, janë ndër simptomat e mundshme të depresionit. Disa persona përjetojnë pagjumësi, ndërsa të tjerë flenë më shumë se zakonisht, por përsëri zgjohen të lodhur dhe pa energji. Në disa raste, gjumi mund të kthehet edhe në një mënyrë të pavetëdijshme për t’u larguar përkohësisht nga përjetimet e vështira emocionale. Kur realiteti duket i rëndë, njeriu mund të kërkojë në gjumë një pushim nga mendimet, shqetësimet dhe ndjenjat që nuk arrin t’i përballojë. Megjithatë, kjo nuk do të thotë se çdo person që fle shumë po përpiqet të largohet nga realiteti. Kjo është një mundësi psikologjike, jo një shpjegim universal.
Çfarë ndodh me gjendjen emocionale?
Kur një person përjeton depresion, mund të ndodhin ndryshime në motivim, përqendrim, energji dhe ritmin biologjik të gjumit. Mund të vërehen disa shenja:
Dëshira për të qëndruar gjatë në shtrat, edhe pa qenë i lodhur fizikisht.
Vështirësi për t’u ngritur në mëngjes.
Mungesë interesi për aktivitetet që dikur sillnin kënaqësi.
Ndjenjë boshllëku dhe lodhjeje emocionale.
Tërheqje nga marrëdhëniet shoqërore.
Ndjesia se gjumi nuk sjell çlodhjen e dëshiruar.
Këto simptoma, sidomos kur shoqërohen me trishtim të vazhdueshëm ose humbje të interesit për jetën, meritojnë vëmendje profesionale.
A është gjithmonë depresion gjumi i tepërt?
Jo. Ky është një dallim shumë i rëndësishëm. Gjumi i tepërt mund të lidhet edhe me çrregullime të tjera të gjumit, si apnea e gjumit ose hipersomnia idiopatike, me disa medikamente, probleme shëndetësore apo çrregullime të ritmit biologjik. Sipas NHS, përgjumja e shpeshtë gjatë ditës dhe gjumi i gjatë pa ndjesinë e çlodhjes janë arsye për t’u konsultuar me mjekun, në mënyrë që të identifikohet shkaku i vërtetë.
Çfarë duhet të bëjmë?
Hapi i parë është të mos e gjykojmë veten si dembelë apo pa vullnet. Ndonjëherë ajo që duket si mungesë motivimi mund të jetë një sinjal se organizmi dhe shëndeti ynë emocional kanë nevojë për vëmendje. Është e rëndësishme të vëzhgojmë ndryshimet në gjumin tonë, të ruajmë një rutinë të qëndrueshme, të mos izolohemi nga njerëzit e afërt dhe, kur simptomat vazhdojnë, të kërkojmë ndihmë nga një psikolog, psikiatër ose mjek. Depresioni është një gjendje që mund të trajtohet dhe kërkimi i ndihmës nuk është dobësi, por një akt kujdesi ndaj vetes.
Ndonjëherë trupi shpreh atë që mendja nuk arrin ta thotë. Gjumi i tepërt nuk është gjithmonë shenjë depresioni, por kur shoqërohet me boshllëk emocional, humbje të kënaqësisë, izolim dhe mungesë energjie, mund të jetë një sinjal që nuk duhet neglizhuar.
Sepse jo çdo njeri që fle shumë është i çlodhur. Ndonjëherë, pas një gjumi të gjatë, fshihet një lodhje që nuk është fizike, por emocionale. Dhe ndonjëherë, ajo që ka nevojë të zgjohet nuk është vetëm trupi, por edhe dëshira për të jetuar, për të ndier dhe për t’u lidhur përsëri me jetën.
© Nuk lejohet riprodhimi i shkrimeve pa vendosur autorësinë e revistës "Psikologjia" dhe pa cituar burimin.

