Njerëzit kanë një tendencë të lindur për të normalizuar situatat me të cilat përballen. Kjo është arsyeja pse ndonjëherë është e vështirë të identifikohet ndikimi që kjo botë stresuese në të cilën jetojmë ka në shëndetin tonë.
Ka shumë diskutime këto ditë rreth stresit dhe pasojave të tij shkatërruese për shëndetin. Ne të gjithë jemi të njohur me këtë term dhe shumë njerëz ende e shoqërojnë atë me imazhin e dikujt që punon shumë, është me nxitim dhe është pak nervoz. Megjithatë, të dhënat na tregojnë se shumë njerëz jetojnë në një gjendje të vazhdueshme stresi dhe as nuk janë të vetëdijshëm për këtë. Ne jetojmë në një botë stresuese, të qeverisur nga koha. Krijimi i një ritmi jete që i përshtatet pritjeve tona ose atyre të të tjerëve, dhe përshtatja me të, nuk do të thotë të jesh pa stres. Fatkeqësisht, ne përjetojmë përvoja stresuese çdo ditë, dhe ankthi është bërë pjesë e rutinës sonë. Në këtë artikull, do të përpiqemi të identifikojmë faktorët që e bëjnë këtë botë stresuese, në mënyrë që t’i njohim dhe t’u përgjigjemi atyre. Të menduarit se janë normale në jetën tonë shpesh na pengon të vërejmë pasojat e tyre. Është si një gotë tashmë plot, që pret vetëm që të derdhet pika e fundit.
Helmimi i trurit
Nivelet e lehta të stresit na ndihmojnë të përmirësojmë aftësitë tona njohëse (të njohura si eustres) . Çlirimi i adrenalinës aktivizon rrugët nervore që na lejojnë të përqendrohemi më mirë. Ky lloj stresi është jashtëzakonisht pozitiv sepse na stimulon të ndërmarrim veprime. Por ekziston një kufi, i cili ndryshon në varësi të intensitetit, frekuencës dhe kohëzgjatjes me kalimin e kohës, i cili, pasi tejkalohet, kthehet kundër nesh. I njëjti koktej kimik që na lejon të përqendrohemi më mirë në një detyrë mund të shkaktojë ankth dhe madje panik. Adrenalina që çlirojmë në situata alarmante, në sasinë e duhur, është e nevojshme. Kur e rrisim dozën, trupi reagon negativisht . Nivelet e testosteronit rriten, dhe bashkë me to, edhe pritjet tona. Oksitocina shfaqet tek gratë , duke i nxitur ato të mbrojnë të dashurit e tyre, një faktor shtesë stresi. Kortizoli sekretohet si reagim ndaj adrenalinës së tepërt, e cila mund të jetë toksike për hipokampusin. Kjo krijon një efekt domino që mund të çojë në probleme serioze shëndetësore, nga sëmundjet autoimune deri te diabeti. Mbingarkesa nga nivele të larta stresi e bën gjithashtu të vështirë lidhjen me të tjerët.
Nervi vagus
Kur përjetojmë periudha stresi intensiv, sistemi nervor simpatik aktivizohet me shpejtësi të lartë. Njerëzit përreth nesh mund të jenë aleatë të shkëlqyer kur bëhet fjalë për luftimin e këtyre teprimeve. Megjithatë, në një botë stresuese si ajo në të cilën jetojmë, ndonjëherë na duhet të përballemi me faktorë të tillë si konkurrueshmëria dhe shumë të tjerë që do t’i shohim në rreshtat në vijim dhe që na e bëjnë të lehtë humbjen e asaj mbështetjeje kundër stresit. Kjo mbështetje përkthehet në sinjale frenuese që kalojnë përmes nervit vagus në sistemin nervor simpatik. Kur bashkëveprojmë me të tjerët që na bëjnë të ndihemi të sigurt, ne e zvogëlojmë këtë gjendje të vazhdueshme të ngacmimit ekstrem. Ne jetojmë në një kulturë që vazhdimisht dëmton lidhjet tona dhe nuk mund t’i ndryshojmë gjithmonë rrethanat tona. Kjo është arsyeja pse është thelbësore të gjejmë një mënyrë për të balancuar reagimin tonë ndaj stresit të tepërt.
Hapi i parë është të njohësh situatat stresuese
Në këtë botë stresuese ka shumë faktorë që na lënë në mëshirën e një kokteji kimik. Disa janë të lehtë për t’u njohur, të tjerë më pak sepse në përgjithësi nuk i shoqërojmë me burime të mundshme stresi. Më të dallueshmet janë problemet në vendin e punës . Studimet tregojnë se mbi 70% e popullsisë vuan nga stresi i lidhur me punën. Rrethanat personale dhe familjare janë gjithashtu ndër shkaqet kryesore të stresit. Ndërsa në shikim të parë mund të duket normale, nuk është kështu. Pamja jonë fizike lidhet drejtpërdrejt me vetëbesimin dhe vetëvlerësimin tonë.
Stresi social që përjetojmë çdo ditë është një faktor tjetër për të cilin nuk jemi të vetëdijshëm. Në këtë botë stresuese, polemikat absurde mbi çështjet politike, bombardimet mediatike që synojnë manipulimin e opinionit publik dhe inercia që përjetojmë ndërsa përpiqemi të kuptojmë çështje shpesh të pashpjegueshme, kanë një ndikim të rëndë në vëmendjen dhe shëndetin tonë.
Rrethanat e forcës madhore në një botë stresuese
Përveç të gjithave të mësipërmeve, herët a vonë do të përballemi me ngjarje që sfidojnë aftësinë tonë për të menaxhuar stresin. Humbja e një të dashuri është një shembull, dhe në varësi të rrethanave, kjo mund të çojë edhe në çrregullim të stresit post-traumatik. Humbja e një të dashuri në rrethana tragjike mund të jetë një tronditje e fuqishme për individin, ndonjëherë duke çuar në një shkëputje të plotë nga realiteti. Të dish që këto dinamika ndodhin dhe do të vazhdojnë të ndodhin me ata përreth nesh mund të shkaktojë stres të konsiderueshëm. Në mënyrë të ngjashme, shqetësimet financiare për humbjen e punës ose thjesht situata në të cilën jetojmë si pjesë e një shoqërie moderne janë burime të tjera stresi. Shëndeti ynë ndikohet gjithashtu nga shqetësimi i pamundësisë për të paguar faturat ose për të arritur moshën e pensionit pa siguri të mjaftueshme.
Identifikimi i shkaqeve personale dhe mbijetesa në një botë stresuese
Ajo që për disa njerëz mund të jetë një shpërqendrim ose një burim qetësie, si mbledhjet familjare, mund të jetë një makth i vërtetë për të tjerët. Stresi është tërësisht subjektiv dhe lidhet me personalitetin e dikujt. Blerjet mund të jenë një mënyrë për të lehtësuar stresin për shumë njerëz, por për të tjerët mund të jenë një burim i mëtejshëm ankthi për shkak të stimulimit të tepërt. Brenda një marrëdhënieje, është thelbësore të kuptojmë kur po kalojmë një vijë dhe të mos i zgjerojmë kërkesat tona tek ata përreth nesh. Në të gjitha rastet, këshillohet të ndiqni një program për parandalimin ose reduktimin e stresit. Ka shumë mënyra për ta luftuar atë, disa relativisht të thjeshta, duke filluar nga meditimi deri te ushtrimet e rregullta.
Jo të gjitha sistemet janë të përshtatshme për të gjithë, prandaj është e rëndësishme të gjesh sistemin tënd dhe ta përsosësh atë. Ne jetojmë në një botë stresuese, dhe kjo është e sigurt, kështu që është më e lehtë të kujdesemi për veten sesa të përpiqemi ta ndryshojmë atë.
© Nuk lejohet riprodhimi i shkrimeve pa vendosur autorësinë e revistës "Psikologjia" dhe pa cituar burimin.
