Në një botë që predikon vazhdimisht këmbënguljen, grumbullimin dhe kapjen pas çdo gjëje me çdo kusht, ideja e dorëzimit shpesh keqkuptohet si dështim apo dobësi. Megjithatë, shkenca e psikologjisë moderne po dëshmon gjithnjë e më shumë të kundërtën: ndonjëherë, akti më kurajoz dhe më çlirues që një njeri mund të ndërmarrë është pikërisht lejimi i gjërave për t’u larguar.
Ky proces, i njohur në qarqet akademike si “largimi i qëllimshëm”, nuk është thjesht një klishe e librave të vetëndihmës, por një mekanizëm jetik për mbijetesën emocionale dhe gjetjen e lumturisë së vërtetë.
Psikoanalisti i njohur Carl Jung ka shkruar se ajo gjë të cilës i reziston, jo vetëm që vazhdon të jetë pranishme, por edhe rritet. Kur njerëzit kapen pas marrëdhënieve toksike, punëve që u shterojnë energjinë ose lëndimeve të vjetra, ata krijojnë një lloj “ankorimi” psikologjik që bllokon rritjen personale. Sipas teorive të psikologjisë konprivate, mendja njerëzore ka një kapacitet të kufizuar për të procesuar stresin. Mbajtja gjallë e pengjeve ose përpjekja për të kontrolluar situata që nuk ndryshojnë dot, konsumon një pjesë të madhe të këtij kapaciteti, duke mos lënë hapësirë për përvoja të reja dhe pozitive.
Nga ana tjetër, psikologia e Universitetit të Stanfordit, Carol Dweck, përmes kërkimeve të saj mbi “mendësinë e rritjes” (growth mindset), sugjeron se aftësia për të lënë gjërat të shkojnë lidhet ngushtë me mënyrën se si pranohet ndryshimi. Ata që pranojnë se humbja e diçkaje të vjetër është thjesht hapja e një kapitulli të ri, shfaqin nivele shumë më të larta të mirëqenies subjektive. Ky koncept përputhet edhe me teorinë e “atashimit” të zhvilluar nga John Bowlby; kur njerëzit mësojnë të shkëputen nga format e pashëndetshme të varësisë – qoftë kjo ndaj një personi, një statusi shoqëror apo një imazhi idealizuar për veten – ata fitojnë një liri të re emocionale. Ky proces nuk ndodh brenda një nate dhe natyrisht mbart peshën e dhimbjes së pranimit. Sidoqoftë, studimet neuroshkencore tregojnë se sapo truri e proceson dhe e pranon humbjen, nivelet e kortizolit (hormonit të stresit) bien ndjeshëm, duke u zëvendësuar nga dopamina dhe serotonina, që lidhen me ndjenjën e paqes dhe kënaqësisë. Në fund të fundit, lumturia nuk vjen nga kontrolli absolut mbi jetën, por nga aftësia për të lëvizur me rrjedhën e saj. Duke lënë të shkojnë ato që nuk shërbejnë më, njeriu nuk po dorëzohet, por po bën zgjedhjen e vetme logjike: po liron duart për të mirëpritur atë që e pret përpara.
© Nuk lejohet riprodhimi i shkrimeve pa vendosur autorësinë e revistës "Psikologjia" dhe pa cituar burimin.
