Jemi në prag të një prej momenteve më domethënëse të kalendarit natyror: ditës kur drita dhe errësira qëndrojnë në ekuilibër. Ekuinoksi i vjeshtës shënon kalimin nga një stinë në tjetrën, nga ditët e gjata drejt një periudhe ku nata nis të fitojë terren, gradualisht, deri në solsticin e dimrit. Por përtej astronomisë, vjeshta është edhe një udhëtim i heshtur drejt botës së brendshme.
Ekuinoksi vjeshtor është një prag simbolik, një urë mes dy kohërave dhe dy forcave që duket se përplasen, por në të vërtetë plotësojnë njëra-tjetrën: rritja dhe rënia, drita dhe hija, zgjerimi dhe tërheqja. Në këtë pikë takimi, natyra na kujton se çdo fund mbart një fillim dhe se çdo ndryshim i jashtëm mund të jetë një ftesë për një transformim të brendshëm. Kulturat e lashta e kanë parë këtë periudhë si një moment kalimi, kur dy dinamika të kundërta takohen në një pikë ekuilibri. Sot, edhe pse jetojmë larg ritmeve të dikurshme të natyrës, mesazhi mbetet po aq aktual: kur bota jashtë nesh ndryshon, diçka në botën tonë të brendshme kërkon të dëgjohet.
Natyra si pasqyrë e kohës së brendshme
Njeriu e ka vëzhguar gjithmonë natyrën për të kuptuar veten. Ritmet e saj janë edhe ritme tona: ndryshimi i dritës, ulja e temperaturave, aromat e tokës, rënia e gjetheve dhe transformimi i peizazhit ndikojnë në humorin, energjinë dhe mënyrën se si përjetojmë botën. Në verë, energjia duket më ekstroverte, më e hapur dhe më rrezatuese. Dalim më shumë, kërkojmë shoqëri, lëvizim dhe e drejtojmë vëmendjen nga jashtë. Vjeshta e përmbys këtë rrjedhë. Ajo e sjell lëvizjen nga jashtë drejt brendësisë. Është një stinë më e qetë, më reflektuese, që na fton të ngadalësojmë ritmin dhe të kthehemi te vetja. Edhe natyra duket se bën të njëjtën gjë. Lëngu i pemëve nis të tërhiqet nga gjethet dhe të përqendrohet në rrënjë, ndërsa gjethet, përpara se të bien, na dhurojnë spektaklin e fundit të ngjyrave. Është sikur natyra të na thotë se nuk ka asgjë të gabuar me tërheqjen. Ka një kohë për t’u zgjeruar, për të krijuar dhe për të rritur; por ka edhe një kohë për të mbledhur energjitë, për të konsoliduar atë që kemi fituar, për të lënë pas atë që nuk na shërben më dhe për t’u rikthyer tek thelbësorja. Kjo lidhje mes natyrës dhe psikikës është vërejtur prej kohësh nga mendimtarë, artistë dhe studiues, të cilët kanë parë në ritmet sezonale një pasqyrim të nevojave të thella njerëzore.
Ekuinoksi si prag, ekuilibri si busull
Pragjet kanë një veçanti: janë momente kur nuk jemi më plotësisht ata që ishim, por ende nuk jemi bërë ata që do të bëhemi. Ekuinoksi vjeshtor është një prag i tillë. Ai na fton të kalojmë një urë të padukshme drejt një faze tjetër të jetës, duke na kërkuar më shumë vetëdije dhe më pak nxitim. Në simbolikën astrologjike, ky moment shoqërohet me hyrjen e Diellit në shenjën e Peshores – simbolin e matjes, ekuilibrit dhe kërkimit të drejtësisë mes dy peshave. Dritë dhe hije. E jashtmja dhe e brendshmja. Ajo që duam të mbajmë dhe ajo që duhet të lëmë pas. Ekuilibri na kujton se jo çdo vendim duhet marrë menjëherë. Ka zgjedhje që kërkojnë kohë, heshtje dhe distancë. Reflektimi nuk mund të bëhet me nxitim. Prandaj edhe ky prag kërkon të kalohet ngadalë. Mjafton të ndalemi për një çast dhe të vërejmë ndryshimin që po ndodh rreth nesh: dritën që zbehet më herët, ajrin që bëhet më i freskët, aromën e frutave të pjekura, barin e lagësht, ngjyrat e reja të pemëve. Të jesh i pranishëm në këto ndryshime do të thotë të mos e kalosh jetën me sytë të lidhur.
Arti i ekuilibrimit, mes dritës dhe hijes
Ekuinoksi i vjeshtës na shoqëron nga dielli i verës drejt errësirës së dimrit, por nuk na kërkon ta bëjmë këtë kalim menjëherë. Përkundrazi, na jep kohë. Koha për të ndaluar. Koha për të reflektuar. Koha për të parë më qartë. Ndoshta për këtë arsye qielli i vjeshtës duket ndryshe. Ka një thellësi të veçantë, ndërsa pemët marrin ngjyrat e tyre të fundit përpara se të hyjnë në heshtjen e dimrit. Dhe pikërisht këtu shfaqet simbolika e Peshores: aftësia për të dalluar, për të zgjedhur dhe për të pyetur veten se çfarë ia vlen të marrim me vete.
Çfarë duhet të ruajmë?
Çfarë duhet të lëmë pas?
A kërkon zgjedhja jonë një sakrificë apo një pajtim?
Shpesh mendojmë se duhet të zgjedhim patjetër mes dy rrugëve. Por natyra na ofron një mësim tjetër: mes dy skajeve ekziston edhe një bosht që i mban ato në ekuilibër. Ndoshta pikërisht aty fshihet rruga e tretë. Në një epokë që na mëson të reagojmë shpejt, të marrim vendime të menjëhershme dhe të mos lëmë hapësira bosh, vjeshta na kujton diçka të harruar: jo çdo gjë duhet zgjidhur sot. Disa përgjigje kanë nevojë të piqen. Po sikur Hija të ishte një roje? Mendimi modern shpesh e lidh hijen me diçka negative, me atë që nuk është e dukshme, e ndriçuar apo e pranueshme. Por natyra na tregon një tjetër histori. Hija nuk është armike e dritës. Ajo është kundërpesha e saj. Këtë e kemi kuptuar ndoshta më mirë se kurrë gjatë verës, kur dielli i fortë ka djegur tokën dhe bimësinë, ndërsa hija ka ofruar atë që drita nuk mund ta japë: pushim. Hija është strehë. Është mbrojtje. Është ekuilibër ndaj teprisë së dritës. Dhe sa më e fortë të jetë drita, aq më e theksuar bëhet hija.
Në këtë kuptim, lidhja me mendimin jungian bëhet e natyrshme: përpjekja për të mohuar pjesët tona të errëta nuk i zhduk ato. Përkundrazi, ato vazhdojnë të ekzistojnë në forma të tjera. Ndoshta pikërisht këtu qëndron një nga mësimet më të rëndësishme të vjeshtës. Nuk kemi nevojë të luftojmë çdo pjesë të vetes që nuk e duam. Nuk kemi pse ta refuzojmë atë që na duket e errët apo e papërsosur. Ndonjëherë hija nuk është një kërcënim. Është një roje. Një hapësirë ku diçka brenda nesh mund të pushojë, të marrë frymë dhe të rikthejë forcën.
Në këtë prag të vjeshtës, natyra duket sikur na merr për dore dhe na tregon një tjetër mënyrë për të ecur përpara: jo duke mohuar hijen, por duke mësuar ta kuptojmë atë. Sepse transformimi i vërtetë nuk ndodh kur zgjedhim vetëm dritën. Ndodh kur mësojmë të jetojmë në ekuilibër me të dyja.
© Nuk lejohet riprodhimi i shkrimeve pa vendosur autorësinë e revistës "Psikologjia" dhe pa cituar burimin.
