Lumturia shpesh na duket si një destinacion ku do të arrijmë një ditë: kur të kemi më shumë para, kur të gjejmë dashurinë, kur të ndryshojmë punë, kur të zgjidhim një problem apo kur jeta të bëhet më e qetë.
Por psikologjia na sugjeron një këndvështrim tjetër. Lumturia nuk është vetëm një emocion që na ndodh, por edhe një mënyrë se si përballemi me jetën. Ajo nuk mund të jetë e pranishme në çdo moment, por disa prej zakoneve dhe qëndrimeve tona mund të ndikojnë në mënyrën se si e përjetojmë përditshmërinë. Psikologia Sonja Lyubomirsky, një nga studiueset më të njohura të lumturisë, ka argumentuar përmes kërkimeve të saj se mirëqenia subjektive ndikohet nga faktorë të ndryshëm dhe se një pjesë e saj lidhet me aktivitetet dhe sjelljet që njerëzit zgjedhin të praktikojnë. Kjo ide e zhvendos vëmendjen nga pyetja “A jam njeri i lumtur?” te një pyetje më praktike: “Çfarë po bëj sot që mbështet mirëqenien time?”
Një nga këto sjellje është mirënjohja. Robert Emmons, studiues i njohur për punën mbi mirënjohjen, ka studiuar mënyrën se si praktikimi i saj lidhet me mirëqenien psikologjike. Në studime eksperimentale, mbajtja e shënimeve për gjërat për të cilat ndihemi mirënjohës është shoqëruar me ndryshime pozitive në përjetimin e jetës dhe emocione të këndshme. Mirënjohja nuk do të thotë të mohojmë problemet, por të mos lejojmë që problemet të bëhen e vetmja gjë që shohim.
Edhe mënyra se si mendojmë për përvojat e vështira luan një rol të rëndësishëm. Psikologu Martin Seligman, një prej figurave kryesore të psikologjisë pozitive, ka studiuar mënyrën se si stilet e të menduarit ndikojnë në mënyrën se si njerëzit interpretojnë sukseset dhe dështimet. Një person që e sheh një dështim si provë se “gjithçka do të shkojë keq” mund ta përjetojë atë ndryshe nga dikush që e sheh si një ngjarje të vështirë, por të kufizuar në kohë dhe rrethana. Megjithatë, të flasësh për lumturinë si një qëndrim nuk do të thotë të përsërisësh se “duhet të jesh pozitiv” edhe kur nuk je mirë. Emocionet e pakëndshme janë pjesë normale e jetës dhe psikologjia nuk e mbështet idenë se trishtimi, zemërimi apo ankthi duhet të zhduken me forcë. Përkundrazi, Susan David, psikologe dhe autore e punës mbi “agility” emocionale, thekson rëndësinë e pranimit dhe përpunimit të emocioneve në vend të luftës së vazhdueshme kundër tyre.
Lumturia mund të lidhet edhe me mënyrën se si ndërtojmë marrëdhëniet. Edward Deci dhe Richard Ryan, përmes Teorisë së Vetëpërcaktimit, theksojnë tri nevoja psikologjike bazë: autonominë, kompetencën dhe lidhjen me të tjerët. Kur këto nevoja mbështeten, njerëzit kanë më shumë mundësi të përjetojnë mirëqenie dhe motivim të brendshëm. Në këtë kuptim, lumturia nuk është një rregull që na kërkon të buzëqeshim çdo ditë, pavarësisht rrethanave. Është më shumë një praktikë e përditshme: të kujdesemi për marrëdhëniet tona, të vlerësojmë atë që kemi, të lejojmë emocionet të ekzistojnë pa na kontrolluar dhe të bëjmë zgjedhje që janë në përputhje me vlerat tona.
Ndoshta lumturia nuk duhet kërkuar vetëm në ditët kur gjithçka shkon mirë. Ajo mund të gjendet edhe në mënyrën se si zgjedhim të jetojmë ditët e zakonshme. Një bisedë me dikë që duam, një shëtitje, një moment qetësie, një punë që na jep kuptim, një falënderim i sinqertë apo thjesht aftësia për të ndaluar dhe për të vënë re atë që po ndodh tani. Sepse lumturia nuk është një premtim se jeta do të jetë gjithmonë e lehtë. Është një mënyrë për të mos e shtyrë jetën deri në momentin kur ajo të bëhet perfekte. Është një qëndrim që ushqehet me zgjedhje të vogla, përsëritet në përditshmëri dhe, mbi të gjitha, praktikohet.
© Nuk lejohet riprodhimi i shkrimeve pa vendosur autorësinë e revistës "Psikologjia" dhe pa cituar burimin.
