Me afrimin e ditëve të ftohta dhe shkurtimin e ditës, rikthehet edhe ndryshimi i orës nga ajo verore në atë dimërore. Ky ndryshim bëhet çdo vit në fund të tetorit dhe shënon kalimin drejt orarit dimëror, kur mëngjeset bëhen më të ndriçuara, ndërsa errësira bie më herët në mbrëmje.
Në Shqipëri, kalimi nga ora verore në atë dimërore do të bëhet të dielën, më 25 tetor 2026. Ndryshimi kryhet gjatë orëve të para të mëngjesit, kur ora lokale shënon 03:00 dhe kthehet në 02:00. Kjo do të thotë se gjatë natës mes së shtunës dhe së dielës, ora do të kthehet 60 minuta pas. Kështu, rikthehet ora standarde, e njohur gjerësisht si ora dimërore. Ndryshimi kryhet në të njëjtën datë edhe në shumë vende të tjera evropiane, sipas kalendarit të përcaktuar për periudhën e orës verore.
Si do të lëvizin akrepat e orës?
Rregulli është i thjeshtë: në vjeshtë, akrepat kthehen një orë pas, ndërsa në pranverë lëvizin një orë përpara. Konkretisht, kur ora shënon 03:00 të natës, ajo do të kthehet në 02:00. Kjo do të thotë se një orë e mëngjesit do të përsëritet, ndërsa dita e së dielës do të ketë një orë më shumë në dispozicion. Telefonat inteligjentë, kompjuterët dhe shumica e pajisjeve elektronike e bëjnë ndryshimin automatikisht, ndërsa orët tradicionale mund të kenë nevojë të rregullohen manualisht. Prandaj, është mirë që përpara se të flini të shtunën në mbrëmje, të kontrolloni nëse orët që përdorni kërkojnë rregullim.
Sa kohë do të flemë më shumë?
Një nga përfitimet më të dukshme të kalimit në orën dimërore është mundësia për të fjetur një orë më shumë, nëse zgjohemi sipas të njëjtit orar të zakonshëm. Për shembull, nëse zakonisht zgjoheni të dielën në orën 07:00, trupi juaj mund të përfitojë nga një orë shtesë gjumi, pa qenë nevoja të ndryshoni orarin e zgjimit sipas orës lokale. Megjithatë, kjo nuk do të thotë se të gjithë do të ndihen automatikisht më të çlodhur. Cilësia e gjumit varet edhe nga orari kur biem për të fjetur, stresi, zakonet e përditshme dhe mënyra se si organizmi përshtatet me ndryshimin. Edhe pse kemi një orë më shumë në dispozicion, disa persona mund të përjetojnë përgjumje, vështirësi për t’u zgjuar ose ndryshime të përkohshme në ritmin e gjumit.
Çfarë ndryshon në përditshmëri?
Kalimi në orën dimërore sjell ndryshime të dukshme në mënyrën se si e përjetojmë ditën.
Më shumë dritë në mëngjes: Me rikthimin e orës standarde, mëngjeset bëhen relativisht më të ndriçuara sipas orës lokale, gjë që mund ta lehtësojë zgjimin dhe nisjen e aktiviteteve të ditës.
Më shumë errësirë në mbrëmje: Nga ana tjetër, dielli perëndon më herët sipas orës lokale, duke bërë që pasditet të duken më të shkurtra.
Ndryshime në rutinën e përditshme: Orari i punës, shkollës, udhëtimeve dhe aktiviteteve sportive mund të përjetohet ndryshe, sidomos në ditët e para pas ndryshimit. Për disa njerëz, përshtatja është e menjëhershme, ndërsa të tjerë kanë nevojë për pak më shumë kohë që të rikthejnë ritmin e zakonshëm.
Këshilla që mund t’ju vijnë në ndihmë
Për ta përballuar sa më lehtë kalimin në orën dimërore, disa zakone të thjeshta mund të bëjnë diferencën.
1.Ruani një orar të rregullt gjumi. Përpiquni të flini dhe të zgjoheni afërsisht në të njëjtën orë çdo ditë. Një rutinë e qëndrueshme ndihmon organizmin të ruajë ritmin e tij natyror.
2.Përfitoni nga drita natyrale në mëngjes. Hapni perdet sapo të zgjoheni dhe, nëse keni mundësi, kaloni pak kohë jashtë. Drita natyrale ndihmon trupin të përshtatet me ciklin e ditës dhe të natës.
3.Shmangni ekranet para gjumit. Përdorimi i telefonit, televizorit ose kompjuterit deri vonë mund ta vështirësojë fjetjen. Mundohuni të krijoni një periudhë qetësie përpara se të shkoni në shtrat.
4.Mos e teproni me kafenë në orët e vona. Kafeina mund të ndikojë në cilësinë e gjumit, ndaj është e këshillueshme të shmangni konsumimin e saj pranë orarit të fjetjes.
5.Bëni aktivitet fizik gjatë ditës. Ecja dhe ushtrimet e moderuara mund të ndihmojnë në përmirësimin e gjumit dhe të humorit. Megjithatë, përpiquni të mos bëni ushtrime intensive shumë afër orës së gjumit, nëse vini re se ato ju mbajnë zgjuar.
6.Përgatitini oraret që më parë. Nëse e ndieni ndryshimin e orarit, mund të filloni disa ditë përpara të përshtatni gradualisht kohën e gjumit dhe të zgjimit.
7.Bëni kujdes gjatë drejtimit të automjetit. Meqë errësira bie më herët në mbrëmje, kontrolloni ndriçimin e automjetit dhe tregoni kujdes të shtuar në rrugë, veçanërisht në zona me këmbësorë.
8.Organizoni aktivitetet sipas dritës së ditës. Nëse është e mundur, planifikoni shëtitjet dhe aktivitetet në natyrë gjatë orëve me më shumë dritë, për të përfituar sa më shumë nga dita.
A ndikon ndryshimi i orës në shëndet?
Ndryshimi i orës me 60 minuta zakonisht përballohet pa vështirësi të mëdha, por mund të ndikojë përkohësisht në ritmin biologjik të disa personave. Veçanërisht ata që kanë orare të çrregullta gjumi mund të ndiejnë lodhje, përgjumje ose vështirësi në përqendrim. Për këtë arsye, gjumi i mjaftueshëm dhe një rutinë e qëndrueshme janë të rëndësishme. Nëse problemet e gjumit vazhdojnë për një kohë të gjatë ose ndikojnë ndjeshëm në jetën e përditshme, këshillohet të kërkohet ndihma e një profesionisti shëndetësor.
© Nuk lejohet riprodhimi i shkrimeve pa vendosur autorësinë e revistës "Psikologjia" dhe pa cituar burimin.
