Ekziston një tipar që shpesh i dallon njerëzit që kanë kaluar periudha të vështira në jetë: aftësia për të treguar mirësi edhe pasi kanë përjetuar dhimbje. Ata e dinë se çfarë do të thotë të ndihesh i braktisur, të mos kuptohesh, të përballesh me zhgënjimin apo të luftosh në heshtje. Pikërisht për këtë arsye, shpesh bëhen më të ndjeshëm ndaj vuajtjes së të tjerëve.

Nuk është e thënë që çdo njeri që ka vuajtur të bëhet më i mirë apo më i dhembshur. Disa përvoja mund të krijojnë frikë, mosbesim dhe mbyllje emocionale. Megjithatë, psikologjia ka zbuluar se te disa individë vështirësitë mund të shndërrohen në një burim të ri empatie, dhembshurie dhe pjekurie emocionale.
Ata nuk duan që të tjerët të përjetojnë dhimbjen që kanë njohur vetë
Një person që ka kaluar periudha të vështira e njeh nga afër ndjesinë e të mos pasurit askënd pranë. Ai mund ta kuptojë më lehtë heshtjen e dikujt që po vuan, trishtimin që fshihet pas një buzëqeshjeje apo nevojën për një fjalë të mirë në një moment të vështirë. Një studim i psikologëve Daniel Lim dhe David DeSteno, i botuar në revistën shkencore Emotion në vitin 2016, zbuloi se përvojat e mëparshme të vështira mund të lidhen me rritjen e empatisë dhe dhembshurisë. Studiuesit vunë re se personat që kishin përjetuar më shumë vështirësi shfaqnin prirje më të madhe për të ndihmuar njerëzit në nevojë. Kjo sugjeron se dhimbja, në disa raste, mund ta bëjë njeriun më të ndjeshëm ndaj dhimbjes së tjetrit.
E dinë se fjalët mund të lëndojnë më shumë sesa mendojmë
Njerëzit që kanë kaluar periudha të vështira shpesh bëhen më të kujdesshëm në mënyrën se si komunikojnë. Ata e kuptojnë se një koment i pamenduar, një gjykim i shpejtë apo një fjalë e thënë në momentin e gabuar mund të lërë gjurmë të thella. Për këtë arsye, mund të zgjedhin të dëgjojnë përpara se të gjykojnë dhe të ofrojnë mbështetje në vend të kritikave. Mirësia e tyre nuk është domosdoshmërisht një shenjë dobësie. Shpesh është rezultat i të kuptuarit se çdo njeri po përballet me beteja që nuk duken nga jashtë.
Kanë zhvilluar një ndjeshmëri më të madhe ndaj emocioneve të të tjerëve
Psikologjia e përkufizon empatinë si aftësinë për të kuptuar dhe për të reaguar ndaj përvojave emocionale të një personi tjetër. Një studim i publikuar në revistën PLOS ONE në vitin 2018, nga studiuesi David M. Greenberg dhe bashkëpunëtorët e tij, shqyrtoi lidhjen ndërmjet traumave të fëmijërisë dhe empatisë në moshën e rritur. Rezultatet sugjeruan se disa individë me përvoja traumatike në fëmijëri mund të shfaqin nivele më të larta empatie. Një shpjegim i mundshëm është se përvojat e vështira mund t’i bëjnë disa njerëz më të vëmendshëm ndaj emocioneve dhe shenjave të vuajtjes tek të tjerët. Megjithatë, kjo nuk ndodh te të gjithë dhe kërkon studime të mëtejshme.
Nuk e ngatërrojnë forcën me ashpërsinë
Një nga keqkuptimet më të zakonshme është ideja se për të qenë të fortë duhet të bëhemi të ftohtë, të mos tregojmë emocione dhe të mos lejojmë askënd të na prekë. Por njerëzit që kanë arritur të përpunojnë përvojat e tyre të vështira mund të zbulojnë një formë tjetër force: aftësinë për të mbetur të ndjeshëm pa u dorëzuar përballë vështirësive. Ata mund të vendosin kufij, të largohen nga marrëdhëniet që i lëndojnë dhe njëkohësisht të ruajnë respektin për të tjerët. Kjo është një formë pjekurie emocionale: të mos lejosh që dhimbja të të kthejë në një njeri që shkakton të njëjtën dhimbje tek të tjerët.
Vlerësojnë më shumë gjestet e vogla të mirësisë
Një telefonatë, një mesazh në momentin e duhur, një përqafim apo një pyetje e sinqertë mund të kenë domethënie të veçantë për dikë që ka përjetuar vetminë. Njerëzit që e njohin mungesën e mbështetjes shpesh e kuptojnë rëndësinë e pranisë emocionale. Ata nuk kanë gjithmonë nevojë të bëjnë gjeste të mëdha për të treguar se kujdesen. Ndonjëherë, mjafton të jenë aty, të dëgjojnë dhe të mos e bëjnë tjetrin të ndihet vetëm.
Por mirësia nuk duhet të kthehet në sakrificë të vazhdueshme
Ekziston edhe një anë tjetër e kësaj ndjeshmërie. Njerëzit që e kuptojnë thellë vuajtjen e të tjerëve mund të përfundojnë duke marrë përsipër edhe dhimbjet që nuk u përkasin. Psikologjia e dallon dhembshurinë e shëndetshme nga rraskapitja emocionale. Të jesh i mirë nuk do të thotë të pranosh çdo sjellje, të falësh çdo lëndim apo të vendosësh gjithmonë nevojat e të tjerëve mbi të tuat. Një person mund të jetë i dhembshur dhe njëkohësisht të thotë jo. Mund të kuptojë vuajtjen e dikujt pa pranuar të keqtrajtohet prej tij. Mirësia më e shëndetshme është ajo që përfshin edhe respektin për veten.

Dhimbja mund të shndërrohet në rritje personale
Psikologët Richard Tedeschi dhe Lawrence Calhoun kanë zhvilluar konceptin e Post-Traumatic Growth (rritja pas traumës), i cili përshkruan ndryshimet pozitive që disa njerëz mund të përjetojnë pas përballjes me ngjarje shumë të vështira. Këto ndryshime mund të përfshijnë:
Vlerësim më të madh për jetën dhe momentet e zakonshme.
Marrëdhënie më të thella dhe më autentike me të tjerët.
Rritje të ndjeshmërisë dhe dhembshurisë.
Zbulim të forcave personale që nuk i kishin njohur më parë.
Ndryshim të prioriteteve dhe të mënyrës se si e shohin jetën.
Megjithatë, rritja pas traumës nuk është e pashmangshme dhe nuk do të thotë se vuajtja është e nevojshme për t’u bërë një njeri më i mirë. Ajo mund të bashkëjetojë edhe me vështirësi emocionale që kërkojnë kohë dhe mbështetje profesionale.
Për ta përmbyllur, të vuash nuk të bën automatikisht të mirë, por mund të të mësojë të jesh më njerëzor. Ndoshta një nga shenjat më të bukura të pjekurisë emocionale është të kalosh nëpër periudha të vështira pa humbur aftësinë për të treguar mirësi. Të mos e përdorësh dhimbjen si justifikim për të lënduar të tjerët. Të mos e kthesh zhgënjimin në urrejtje. Të mos bëhesh indiferent vetëm sepse dikur dikush ishte indiferent ndaj teje. Sepse forca e vërtetë nuk qëndron gjithmonë te njeriu që nuk është thyer kurrë, por ndonjëherë te ai që, pavarësisht gjithçkaje që ka përjetuar, vazhdon të ketë një zemër të mirë. Dhe ndoshta ky është një nga mësimet më të bukura që mund të nxjerrim nga dhimbja: të mos u bëhemi të tjerëve ajo që dikur na lëndoi ne.
© Nuk lejohet riprodhimi i shkrimeve pa vendosur autorësinë e revistës "Psikologjia" dhe pa cituar burimin.

