A ju ndodh që e diela të jetë duke përfunduar dhe, pa ndonjë arsye të dukshme, të ndieni një shqetësim që sa vjen e shtohet? Fundjava po mbyllet, e hëna po afrohet dhe mendimet fillojnë të përqendrohen te puna, detyrat, takimet dhe përgjegjësitë e javës së re.
Ky fenomen, i njohur shpesh si “ankthi i së dielës”, është një përvojë mjaft e zakonshme. Ai nuk është domosdoshmërisht shenjë dobësie emocionale apo mungesë vullneti. Në shumë raste, bëhet fjalë për një reagim ndaj ndryshimit të ritmit, pritjes së situatave stresuese dhe lodhjes së akumuluar gjatë javës. Por pse shfaqet pikërisht të dielën dhe çfarë mund të bëjmë për ta përballuar më mirë?
E hëna ende nuk ka ardhur, por mendja ka shkuar atje
Një prej shpjegimeve kryesore është ankthi paraprak. Edhe pse e hëna nuk ka nisur ende, mendja fillon të projektojë atë që mund të ndodhë: një takim të vështirë, një ngarkesë të madhe pune, detyra të pambaruara apo situata që kemi frikë se nuk do t’i përballojmë dot. Në këtë mënyrë, truri mund të reagojë ndaj një situate të ardhshme sikur ajo të ishte tashmë përpara nesh. Sa më shumë kohë i kushtojmë këtyre mendimeve, aq më e vështirë bëhet të shijojmë orët e fundit të fundjavës.
“Fundjava iku shumë shpejt”
Një tjetër arsye lidhet me ndjesinë se koha e pushimit përfundoi para se të kishim mundësi të çlodheshim vërtet. Nëse java ka qenë e lodhshme dhe fundjava është mbushur me angazhime, detyra familjare apo aktivitete të tjera, e diela pasdite mund të sjellë një ndjenjë zhgënjimi. Pushimi mbaron, ndërsa lodhja nuk është larguar plotësisht. Kështu krijohet një kombinim i lodhjes fizike, tensionit mendor dhe mendimit se një tjetër javë e ngarkuar po fillon.
Ndonjëherë problemi nuk është e hëna, por mënyra si jetojmë gjatë javës
Ankthi i së dielës mund të jetë edhe një sinjal se diçka në rutinën e përditshme nuk po funksionon mirë. Puna që shkakton vazhdimisht stres, përgjegjësitë e tepërta, mungesa e kohës për veten apo një ekuilibër i dobët mes jetës profesionale dhe asaj personale mund të reflektohen pikërisht në fund të fundjavës. Sigurisht, një ndjenjë ankthi të dielën nuk do të thotë automatikisht se duhet të ndryshoni punën apo stilin e jetës. Por nëse kjo ndjesi përsëritet çdo javë dhe bëhet gjithnjë e më intensive, mund të jetë një moment i mirë për të pyetur veten se çfarë po ju shkakton kaq shumë stres.
Kur ritmi ngadalësohet, emocionet bëhen më të dëgjueshme
Gjatë javës, angazhimet e shumta mund të na mbajnë vazhdimisht të zënë. Nuk kemi gjithmonë kohë të ndalemi dhe të pyesim veten se si ndihemi. E diela, sidomos pasditja dhe mbrëmja, krijon më shumë hapësirë për reflektim. Pikërisht atëherë mund të shfaqen emocione që gjatë ditëve të tjera kanë mbetur në sfond: shqetësimi, trishtimi, lodhja apo një ndjenjë boshllëku. Prandaj, jo çdo herë ankthi i së dielës lidhet drejtpërdrejt me punën. Ndonjëherë ai është thjesht momenti kur kemi më në fund kohë të dëgjojmë atë që kemi shtyrë mënjanë gjatë gjithë javës.
Si ta bëni të dielën më të qetë?
Lajmi i mirë është se disa ndryshime të vogla mund ta bëjnë tranzicionin drejt javës së re më të lehtë. Planifikoni diçka që ju pëlqen. Një shëtitje, një film, një libër, një vakt me familjen apo miqtë, gatimi ose një aktivitet tjetër që ju sjell kënaqësi mund ta zhvendosë vëmendjen nga mendimi “nesër është e hënë”.
Përgatituni pak për ditën tjetër. Zgjidhni rrobat, përgatitni çantën ose drekën dhe shkruani disa prioritete për të hënën. Nuk është e nevojshme të planifikoni çdo minutë. Qëllimi është të eliminoni disa prej vendimeve dhe pasigurive që mund t’ju rëndojnë në mbrëmje.
Largohuni nga ekranet para gjumit. Email-et e punës, lajmet dhe rrjetet sociale mund ta mbajnë trurin në gjendje vigjilence pikërisht kur duhet të fillojë të qetësohet. Një rutinë më e butë para gjumit, me lexim, muzikë ose ushtrime të thjeshta frymëmarrjeje, mund të ndihmojë.
Lëvizni, por mos e ktheni të dielën në një tjetër ditë detyrimesh. Një ecje ose aktivitet i lehtë fizik mund të ndihmojë në çlirimin e tensionit. Në të njëjtën kohë, pushimi është po aq i rëndësishëm. Nëse çdo orë e së dielës është e planifikuar, dita mund të mos ndihet aspak si pushim.
Kur ankthi i së dielës meriton më shumë vëmendje?
Të ndihesh pak i shqetësuar përpara fillimit të javës është diçka që mund t’i ndodhë kujtdo. Por situata ndryshon nëse ankthi është shumë i fortë, përsëritet vazhdimisht ose fillon të ndikojë në gjumë, punë, marrëdhënie dhe jetën e përditshme. Në këto raste, biseda me një profesionist të shëndetit mendor mund të jetë e dobishme. Edhe të flasësh me një person të besuar mund të ndihmojë për ta kuptuar më mirë se çfarë fshihet pas kësaj ndjesie.
E diela nuk duhet të jetë thjesht pritja e së hënës
Ankthi i së dielës zakonisht nuk shfaqet pa arsye. Ai mund të jetë rezultat i pritjes së një jave të re, lodhjes së akumuluar, stresit të përditshëm ose thjesht vështirësisë për të kaluar nga ritmi i pushimit në atë të angazhimeve. Në vend që ta shohim këtë ndjesi si diçka që duhet shtypur apo injoruar, mund ta përdorim si një mundësi për të kuptuar veten më mirë. Ndonjëherë mjaftojnë disa ndryshime të vogla në mënyrën se si organizojmë fundjavën dhe fillimin e javës.
Dhe ndoshta, në vend që e diela të përfundojë me pyetjen “Si do ta përballoj të hënën?”, mund të fillojë të mbyllet me një tjetër: “Çfarë mund të bëj që java ime të jetë pak më e mirë se e kaluara?”
© Nuk lejohet riprodhimi i shkrimeve pa vendosur autorësinë e revistës "Psikologjia" dhe pa cituar burimin.
