Një ditë stresuese mund të mos përfundojë kur mbyllni sytë. Një studim i ri tregon se stresi i përditshëm lidhet me mendimet e shumta dhe të pakontrolluara para gjumit, të cilat më pas mund të çojnë në zgjime më të shpeshta dhe gjumë të ndërprerë gjatë natës.
Megjithatë, jo të gjithë reagojnë në të njëjtën mënyrë. Studiuesit zbuluan se njerëzit që janë natyrshëm më të ndjeshëm ndaj humbjes së gjumit për shkak të stresit përjetojnë nivele më të larta të stresit në përgjithësi dhe qëndrojnë zgjuar për periudha më të gjata gjatë natës, krahasuar me personat që kanë gjumë më rezistent ndaj stresit. Gjetjet, të publikuara në Journal of Sleep Research, hedhin dritë mbi mënyrën se si stresi i zakonshëm i përditshmërisë mund të ndikojë në gjumë përmes aktivitetit të shtuar mendor para se të flemë.
Kur mendimet nuk pushojnë
Stresi kronik është prej kohësh i lidhur me një sërë problemesh fizike dhe psikologjike. Një nga mënyrat më të zakonshme përmes të cilave ai ndikon në organizëm është prishja e gjumit. Për shumë njerëz, periudha para gjumit shoqërohet me rritje të aktivitetit mendor. Mendimet për problemet e ditës, shqetësimet për të ardhmen apo rikthimi vazhdimisht te situata të pakëndshme mund ta mbajnë trurin në një gjendje vigjilence edhe kur trupi është gati për të pushuar. Ky fenomen njihet si zgjim kognitiv para gjumit dhe mund të përfshijë shqetësimin, analizimin e vazhdueshëm të situatave dhe mendimet që duket sikur nuk ndalen. Por nuk është vetëm mendja që mund të mbetet aktive. Stresi mund të shkaktojë edhe reagime fizike, si rritje të rrahjeve të zemrës, djersitje ose tension trupor. Si zgjimi mendor, ashtu edhe ai fizik mund ta vështirësojnë kalimin e organizmit nga gjendja e alarmit në gjendjen e nevojshme për gjumë.
Pse disa njerëz e humbin gjumin më lehtë?
Studiuesit theksojnë se njerëzit nuk reagojnë njësoj ndaj presioneve të përditshme. Disa kanë atë që studiuesit e quajnë reaktivitet të lartë të gjumit, që do të thotë se janë veçanërisht të prirur të humbasin gjumin kur përballen me stres. Kjo dobësi individuale mund të shpjegohet përmes një modeli me tri faza. Së pari, reaktiviteti ndaj gjumit përbën një lloj predispozite që e bën një person më të cenueshëm ndaj stresit. Së dyti, stresorët e përditshëm shërbejnë si ngjarje që e nxisin problemin. Këtu nuk bëhet fjalë domosdoshmërisht për ngjarje të mëdha traumatike, por edhe për presione të zakonshme, si afatet e studimeve, ngarkesa në punë apo konfliktet me njerëzit e afërt. Në fund, zgjimi para gjumit mund të shërbejë si mekanizëm që e mban ciklin gjallë. Sa më shumë mendimet të vazhdojnë në shtrat, aq më e vështirë mund të bëhet rënia në gjumë dhe ruajtja e tij gjatë natës.
Edhe stresi i vogël, kur përsëritet, ka rëndësi
Hulumtimet e mëparshme mbi këtë dobësi janë mbështetur shpesh në sondazhe vjetore ose janë përqendruar te ngjarje të mëdha të jetës, si humbja e punës apo vdekja e një personi të afërt. Por studiuesit argumentojnë se një pjesë e rëndësishme e stresit vjen nga situata shumë më të zakonshme. Një debat me partnerin, një afat i rëndësishëm në universitet, presioni në punë apo një problem i vogël që përsëritet çdo ditë mund të grumbullohen gradualisht dhe të ndikojnë në shëndet. Për këtë arsye, ekipi kërkimor synoi të kuptonte më saktë se si stresi i përditshëm, aktiviteti mendor para gjumit dhe prirja individuale për të humbur gjumin ndërveprojnë nga dita në ditë. Studimi u drejtua nga Noof Abdullah Saad Shaif, Stijn A. A. Massar dhe Ju Lynn Ong në Universitetin Kombëtar të Singaporit.
Studiuesit hartuan një metodë që lejonte ndjekjen njëkohësisht të aspekteve mendore dhe fizike të zgjimit gjatë natës, duke synuar të plotësonin një boshllëk në kërkimet e mëparshme, ku këta faktorë shpesh janë analizuar veçmas. Rezultatet sugjerojnë se rruga nga një ditë stresuese drejt një nate të keqe gjumi mund të kalojë përmes mendimeve që vazhdojnë të jenë aktive pikërisht në momentin kur trupi duhet të qetësohet. Për disa njerëz, kjo lidhje është veçanërisht e fortë, duke i bërë më të ndjeshëm ndaj humbjes së gjumit sa herë që përballen me presione të përditshme.
© Nuk lejohet riprodhimi i shkrimeve pa vendosur autorësinë e revistës "Psikologjia" dhe pa cituar burimin.
