Një substancë që gjendet te kërpudhat halucinogjene mund të ketë një rol të papritur në trajtimin e efekteve anësore të kimioterapisë. Një studim i ri paraprak ka zbuluar se administrimi i psilocibinës te minjtë, përpara kimioterapisë, mund të parandalojë dëmtimin e nervave që shpesh shoqëron trajtimin e kancerit.
Sipas studiuesve, psilocibina duket se mbron fijet nervore duke ndihmuar mitokondritë – strukturat që prodhojnë energjinë brenda qelizave – të lëvizin dhe të funksionojnë siç duhet. Gjetjet janë publikuar në revistën shkencore Science dhe mund të hapin një drejtim të ri për kërkimin mbi një prej efekteve anësore më të vështira të kimioterapisë. Megjithatë, bëhet fjalë për një studim preklinik te minjtë, ndaj rezultatet nuk tregojnë ende se psilocibina është e sigurt apo efektive për parandalimin e dëmtimit nervor te pacientët me kancer.
Dëmtimi nervor që mund të zgjasë me vite
Një nga komplikacionet e njohura të disa trajtimeve kimioterapeutike është neuropatia periferike e shkaktuar nga kimioterapia. Ajo ndodh kur barnat kundër kancerit dëmtojnë nervat e gjatë shqisorë që shtrihen nga palca kurrizore drejt duarve dhe këmbëve. Pasojat mund të përfshijnë mpirje, ndjesi shpimi gjilpërash, dhimbje dhe ndjeshmëri të theksuar ndaj të ftohtit. Në rastet më të rënda, pacientët mund të përjetojnë një ndjesi të vazhdueshme djegieje. Problemi është veçanërisht i rëndësishëm sepse dëmtimi nervor mund të jetë i fortë dhe të zgjasë për një kohë të gjatë. Në disa raste, efektet anësore mund të detyrojnë mjekët të ulin dozën e kimioterapisë ose, kur situata bëhet shumë e rëndë, të ndërpresin trajtimin.
“Pothuajse të gjithë ata që marrin disa nga kimioterapitë më të zakonshme për kanceret më të zakonshme do të zhvillojnë neuropati periferike”, tha bashkautori i studimit Patrick M. Dougherty, profesor i kërkimeve në mjekësinë e dhimbjes në MD Anderson Cancer Center të Universitetit të Teksasit. Sipas tij, simptomat mund të variojnë nga mpirja dhe ndjesia e shpimit të gjilpërave deri te rastet më të rënda, ku pacientët përjetojnë djegie të vazhdueshme. Dougherty theksoi gjithashtu se ky problem shfaqet edhe pse barnat kimioterapeutike zakonisht nuk përdoren në dozën maksimale të mundshme për të vrarë qelizat kancerogjene, pikërisht për të shmangur toksicitetin nervor.
“Ndërsa shumë pacientë përmirësohen me kalimin e kohës, të tjerë vuajnë nga ky ndikim negativ për vite”, tha ai për PsyPost.
Çfarë ndodh me mitokondritë?
Shkencëtarët kanë studiuar prej vitesh mekanizmat përmes të cilëve kimioterapia dëmton sistemin nervor. Një pjesë e rëndësishme e kësaj pune është përqendruar te mitokondritë, struktura të vogla brenda qelizave që prodhojnë energjinë e nevojshme për funksionimin e tyre. Një rishikim shkencor i vitit 2014 sugjeroi se disa prej barnave kimioterapeutike mund të dëmtojnë pikërisht këto “centrale energjie” të qelizave. Kjo është veçanërisht problematike për nervat shqisorë. Ata kanë zgjatime të gjata dhe të holla, të quajtura aksonë, të cilat shtrihen nga palca kurrizore deri në pjesë të largëta të trupit. Për të ruajtur funksionimin e tyre, këto struktura kanë nevojë për furnizim të vazhdueshëm me energji. Kur mitokondritë nuk funksionojnë siç duhet, furnizimi me energji i nervave mund të ndërpritet dhe fijet nervore bëhen më të cenueshme ndaj dëmtimit.
Psilocibina si mbrojtëse e nervave
Në studimin e ri, studiuesit u përqendruan te pyetja nëse psilocibina mund të ndërhyjë në këtë proces përpara se dëmtimi nervor të ndodhë. Eksperimentet te minjtë sugjeruan se përbërësi mund të ndihmojë në ruajtjen e funksionimit të fibrave nervore gjatë ekspozimit ndaj kimioterapisë. Një nga mekanizmat e propozuar lidhet me aftësinë e mitokondrive për të lëvizur dhe për të prodhuar energji në mënyrë normale përgjatë aksonëve. Nëse këto rezultate konfirmohen nga kërkime të mëtejshme, mekanizmi mund të ofrojë një qasje të re për mbrojtjen e nervave gjatë trajtimeve kundër kancerit.
Megjithatë, rezultatet te kafshët nuk mund të përkthehen automatikisht te njerëzit. Nevojiten studime të mëtejshme për të kuptuar dozën, sigurinë, mekanizmin e saktë dhe, mbi të gjitha, nëse një qasje e tillë mund të funksionojë te pacientët që marrin kimioterapi. Për momentin, gjetjet janë një sinjal premtues në laborator, por jo një trajtim i provuar për neuropatinë e shkaktuar nga kimioterapia.
© Nuk lejohet riprodhimi i shkrimeve pa vendosur autorësinë e revistës "Psikologjia" dhe pa cituar burimin.
