Vjeshta nuk është vetëm stina kur bien gjethet. Ajo mund të jetë edhe një metaforë e fuqishme për mënyrën se si ndryshojmë, humbasim, rritemi dhe mësojmë të ndahemi nga ajo që nuk na përshtatet më.
Në reflektimin e saj mbi kuptimin simbolik të vjeshtës, Selene Calloni Williams e sheh natyrën si një gjuhë përmes së cilës mund të kuptojmë më mirë botën tonë të brendshme. Gjethja që bie nuk është thjesht një shenjë fundi: është pjesë e një cikli. Ajo largohet nga dega, kthehet në tokë dhe bëhet ushqim për një jetë të re. Kjo ide mund të marrë një kuptim të fortë edhe në psikologji. Shpesh, vuajtja lind kur përpiqemi të mbajmë gjallë role, marrëdhënie, bindje apo versione të vetes që tashmë e kanë përfunduar funksionin e tyre. Një ndarje, një dështim apo një ndryshim i madh nuk është domosdoshmërisht vetëm një humbje. Mund të jetë edhe shenjë se një formë e vjetër e jetës po hap rrugë për diçka tjetër. Në këtë këndvështrim, pyetja nuk është vetëm “Nga çfarë duhet të heq dorë?”, por edhe “Çfarë është koha t’i kthej jetës?”
Perspektiva budiste e përkohshmërisë, e njohur si anicca, e përforcon këtë ide: asgjë nuk mbetet përgjithmonë në të njëjtën formë. Edhe identiteti ynë ndryshon. Ne nuk jemi vetëm profesionet, marrëdhëniet, sukseset apo dështimet tona. Jemi një proces në vazhdim. Edhe melankolia e vjeshtës mund të shihet ndryshe. Në një kulturë që na nxit të jemi vazhdimisht aktivë, produktivë dhe pozitivë, çdo rënie energjie duket sikur duhet korrigjuar. Por jo çdo trishtim është patologji. Ka momente kur melankolia na ngadalëson dhe na ndihmon të shohim atë që, në ritmin e përditshëm, nuk kemi dëgjuar.
Vjeshta na kujton gjithashtu se boshllëku nuk është domosdoshmërisht zbrazëti. Kur pema humbet gjethet, struktura e saj bëhet më e dukshme. Në mënyrë të ngjashme, kur disa gjëra largohen nga jeta jonë, mund të fillojmë të dallojmë më qartë se kush jemi pa to. Prandaj, çdo njeri mund të përjetojë një “vjeshtë të brendshme”, pavarësisht moshës. Mund të ndodhë pas përfundimit të një lidhjeje, ndryshimit të një karriere, largimit të fëmijëve nga shtëpia, një humbjeje apo thjesht në momentin kur kuptojmë se jeta që kemi ndërtuar nuk na ngjan më.
Sfida është të mos nxitojmë ta mbushim boshllëkun. Ndonjëherë kemi nevojë të qëndrojmë për pak në atë hapësirë të pasigurt, pa e ditur ende se çfarë do të vijë më pas. Në fund, mesazhi i vjeshtës është më pak dramatik dhe më shumë çlirues: nuk kemi pse të mbetemi gjithmonë ata që kemi qenë. Të ndryshosh nuk do të thotë të humbasësh veten. Ndonjëherë do të thotë të heqësh dorë nga një version i vjetër i vetes, në mënyrë që një tjetër të ketë mundësi të shfaqet.
Ashtu si pema, edhe ne kemi stinë kur lulëzojmë dhe stinë kur zhvishemi. Të dyja janë pjesë e jetës.
© Nuk lejohet riprodhimi i shkrimeve pa vendosur autorësinë e revistës "Psikologjia" dhe pa cituar burimin.
