Në jetë, shpesh tolerojmë më shumë sesa duhet. Pranojmë fjalë që na lëndojnë, sjellje që na bëjnë të ndihemi të pavlerësuar dhe marrëdhënie që na shkaktojnë stres të vazhdueshëm. Ndonjëherë e bëjmë këtë për të ruajtur paqen, për të mos zhgënjyer të tjerët, nga frika e vetmisë ose nga bindja se durimi është shenjë force.
Por durimi nuk duhet të vijë në kurriz të shëndetit tonë emocional. Psikologjikisht, ekziston një dallim i rëndësishëm mes të qenit tolerant dhe të pranosh vazhdimisht sjellje që cenojnë dinjitetin, sigurinë ose mirëqenien tënde. Të kuptosh gabimet e të tjerëve është një shenjë pjekurie, por kjo nuk do të thotë se duhet të justifikosh çdo sjellje apo të heqësh dorë nga kufijtë e tu personalë. Psikologu Albert Bandura, përmes teorisë së vetëefikasitetit, thekson rëndësinë e besimit se mund të ndikojmë në veprimet dhe vendimet tona. Në këtë këndvështrim, të vendosësh kufij do të thotë të njohësh të drejtën tënde për të reaguar, për të shprehur nevojat dhe për të zgjedhur se çfarë është e pranueshme në marrëdhëniet e tua.
Nga ana tjetër, kërkimet mbi stresin ndërpersonal tregojnë se konfliktet e përsëritura dhe marrëdhëniet e vështira mund të ndikojnë në mirëqenien psikologjike. Kur dikush jeton vazhdimisht në tension, pret kritika ose ndihet i detyruar të kontrollojë çdo fjalë për të shmangur reagimet e tjetrit, kjo mund të shoqërohet me ankth, lodhje emocionale dhe ulje të vetëvlerësimit. Prandaj, është e rëndësishme të pyesim veten: A po e toleroj këtë sjellje sepse e kuptoj situatën, apo sepse kam frikë të vendos kufij?
Të vendosësh kufij nuk do të thotë të jesh egoist, i ftohtë apo konfliktual. Do të thotë të komunikosh me qartësi se çfarë pranon dhe çfarë nuk pranon. Mund të thuash “jo” pa u ndier fajtor, të largohesh nga një bisedë fyese ose të kufizosh kontaktin me dikë që vazhdimisht të lëndon.
Gjithashtu, nuk është përgjegjësia jote të ndryshosh çdo person që të trajton keq. Ti mund të shprehësh shqetësimin, të kërkosh ndryshim dhe të japësh mundësi për përmirësim, por nuk mund ta detyrosh dikë të të respektojë. Ajo që mund të kontrollosh është mënyra se si kujdesesh për veten dhe vendimet që merr për të mbrojtur mirëqenien tënde.
Mbani mend: të kuptosh dikë nuk do të thotë ta lejosh të të lëndojë. Të falësh nuk do të thotë të pranosh përsëritjen e së njëjtës sjellje. Dhe të duash dikë nuk do të thotë të harrosh veten.
Shëndeti emocional kërkon vetëdije, respekt për veten dhe guxim për të vendosur kufij. Jo çdo marrëdhënie duhet të përfundojë, por çdo marrëdhënie e shëndetshme duhet të ketë hapësirë për respekt, komunikim dhe përgjegjësi.
Në fund, pyetja nuk është vetëm se sa shumë mund të durosh, por edhe sa po të kushton ky durim.
Mos e mat forcën tënde me atë që arrin të tolerosh, por edhe me guximin për të mos pranuar atë që të dëmton. Ruajtja e paqes me të tjerët nuk duhet të kërkojë humbjen e paqes me veten.
© Nuk lejohet riprodhimi i shkrimeve pa vendosur autorësinë e revistës "Psikologjia" dhe pa cituar burimin.
