Sistemi imunitar është një rrjet kompleks qelizash, indesh dhe organesh që mbron trupin nga mikroorganizmat dhe kërcënimet e tjera. Ai nuk funksionon si një “mburojë” që ndizet dhe fiket, por ndikohet vazhdimisht nga gjumi, ushqyerja, aktiviteti fizik, stresi dhe mënyra e jetesës.
Kjo do të thotë se disa zakone të përditshme mund të mos shkaktojnë drejtpërdrejt sëmundje, por nëse përsëriten për një kohë të gjatë mund të krijojnë kushte më pak të favorshme për funksionimin normal të imunitetit.
1.Të flini vazhdimisht më pak nga sa keni nevojë
Gjumi nuk është thjesht një periudhë pushimi për trupin. Gjatë gjumit ndodhin procese të rëndësishme të rikuperimit dhe rregullimit të sistemit imunitar. Studimet e udhëhequra nga studiues si Aric Prather kanë treguar lidhje midis gjumit të pamjaftueshëm dhe funksionimit të ndryshuar imunitar. Në disa eksperimente, njerëzit që flinin më pak kishin gjithashtu një rrezik më të lartë për t’u prekur nga infeksione të caktuara virale. Prandaj, një natë e keqe gjumi nuk do të thotë se “imuniteti juaj u rrëzua”. Problemi është mungesa kronike e gjumit.
2.Të jetoni vazhdimisht nën stres
Stresi është pjesë normale e jetës. Në situata të shkurtra, ai mund të jetë edhe i dobishëm sepse përgatit trupin të reagojë ndaj një sfide. Problemi shfaqet kur stresi bëhet kronik. Psikologu Sheldon Cohen dhe studiues të tjerë kanë eksploruar lidhjen mes stresit psikologjik dhe ndjeshmërisë ndaj infeksioneve. Stresi i zgjatur mund të ndikojë në sistemet hormonale dhe inflamatore që lidhen me funksionimin imunitar. Kjo nuk do të thotë se çdo person i stresuar do të sëmuret. Por një jetë e karakterizuar nga stres i vazhdueshëm, pa periudha të mjaftueshme rikuperimi, nuk është ideale për shëndetin.
3.Të ushqeheni në mënyrë të njëanshme
Sistemi imunitar ka nevojë për një sërë lëndësh ushqyese për të funksionuar normalisht. Një dietë shumë e varfër dhe e njëanshme mund të çojë në mungesa ushqyese që ndikojnë në funksionimin e imunitetit. Nga ana tjetër, nuk është e nevojshme të kërkojmë një “ushqim magjik për imunitetin”. Një dietë e larmishme, me fruta, perime, drithëra integrale, burime proteinash dhe yndyrna të shëndetshme, është shumë më e rëndësishme sesa një produkt i vetëm. Sistemi imunitar ushqehet nga modeli i përgjithshëm i dietës, jo nga një ushqim mrekullibërës.
4.Të qëndroni pothuajse gjithmonë ulur
Trupi nuk është projektuar për orë të pafundme pasive. Aktiviteti fizik i rregullt lidhet me një sërë përfitimesh për shëndetin, përfshirë funksionimin e sistemit imunitar. Sipas Organizatës Botërore të Shëndetësisë, të rriturit duhet të synojnë të paktën 150–300 minuta aktivitet fizik aerobik me intensitet mesatar në javë, ose ekuivalentin me intensitet më të lartë. Nuk është e nevojshme të bëheni sportistë. Ecja, çiklizmi, noti, ushtrimet në shtëpi ose një aktivitet që ju pëlqen mund të jenë pjesë e një rutine të shëndetshme.
5.Pirja e duhanit
Këtu lidhja është shumë më e qartë. Tymi i duhanit përmban substanca që ndikojnë në mushkëri dhe në mekanizmat mbrojtës të organizmit. Pirja e duhanit lidhet me rrezik më të lartë për infeksione të rrugëve të frymëmarrjes dhe me dëmtim të mekanizmave mbrojtës të mushkërive. Prandaj, lënia e duhanit nuk është vetëm një mënyrë për të mbrojtur zemrën dhe mushkëritë. Është gjithashtu një investim në funksionimin më të mirë të mbrojtjes së organizmit.
6.Konsumimi i tepërt i alkoolit
Konsumi i tepërt dhe i përsëritur i alkoolit mund të ndikojë negativisht në funksionimin e sistemit imunitar dhe të rrisë ndjeshmërinë ndaj disa infeksioneve. Këtu është e rëndësishme të mos ngatërrojmë përdorimin e tepruar me një pretendim të thjeshtë si “një gotë alkool shkatërron imunitetin”. Efektet varen nga sasia, shpeshtësia dhe karakteristikat individuale. Mesazhi më i rëndësishëm është se konsumi i tepërt dhe kronik është ai që përbën shqetësim të veçantë për shëndetin.
7.Të neglizhoni higjienën bazë
Edhe pse higjiena nuk “forcon” sistemin imunitar në kuptimin klasik, ajo mund të zvogëlojë ekspozimin ndaj mikroorganizmave që shkaktojnë infeksione. Larja e duarve, veçanërisht para ushqimit dhe pas përdorimit të tualetit, është një nga masat më të thjeshta për reduktimin e përhapjes së shumë infeksioneve. Pra, kujdesi ndaj imunitetit nuk është vetëm ajo që bëjmë pasi sëmuremi. Është edhe mënyra se si reduktojmë ekspozimin ndaj disa infeksioneve.
8.Të kërkoni “forcues të imunitetit” në vend të zakoneve të shëndetshme
Një nga keqkuptimet më të zakonshme është ideja se sistemi imunitar mund të “boost-ohet” shpejt me një suplement, pije ose produkt të veçantë. Në realitet, sistemi imunitar është tepër kompleks për t’u përmbledhur në një pilulë. Suplementet mund të jenë të dobishme kur ekziston një mungesë e dokumentuar ose një nevojë specifike mjekësore, por marrja e sasive të mëdha të vitaminave nuk është domosdoshmërisht më e mirë dhe në disa raste mund të jetë e dëmshme. Prandaj, para se të kërkoni një “superushqim për imunitetin”, është më e arsyeshme të pyesni:
A po fle mjaftueshëm?
A po ushqehem në mënyrë të larmishme?
A po lëviz mjaftueshëm?
A po menaxhoj stresin?
A pi duhan?
A konsumoj alkool në mënyrë të tepruar?
Imuniteti nuk ka nevojë për perfeksion. Ai mbështetet nga zakone relativisht të thjeshta, por të përsëritura:
gjumë i mjaftueshëm;
ushqyerje e larmishme;
aktivitet fizik i rregullt;
menaxhim i stresit;
shmangie e duhanit;
konsum i moderuar ose shmangie e alkoolit;
higjienë e mirë;
dhe kujdes i përgjithshëm ndaj shëndetit.
© Nuk lejohet riprodhimi i shkrimeve pa vendosur autorësinë e revistës "Psikologjia" dhe pa cituar burimin.
