Ndonjëherë, pa e kuptuar, mund të shndërrohemi në “të këqinjtë” e historisë së dikujt tjetër. Mjafton të themi “jo”, të shprehim të vërtetën, të vendosim një kufi apo të veprojmë sipas vlerave tona. Në sytë e dikujt tjetër, mund të bëhemi papritur “ujku” i Kësulkuqes.
Në marrëdhëniet njerëzore, rrallëherë ekzistojnë vetëm të mirë dhe të këqij. Megjithatë, ne kemi prirjen t’i shohim gjërat përmes kësaj ndarjeje të thjeshtë: dikush ka të drejtë, ndërsa tjetri është fajtor. Kjo mënyrë të menduari nis që në fëmijëri. Një fëmijë i qetë, i bindur dhe i heshtur mund të cilësohet menjëherë si “i mirë”, ndërsa një fëmijë që kundërshton, zemërohet ose shpreh fort emocionet mund të etiketohet si “i keq”. Me kalimin e viteve, këto ide mund të bëhen pjesë e mënyrës se si i gjykojmë njerëzit përreth nesh. Ne krijojmë një lloj “kuadri” të brendshëm për mënyrën se si duhet të sillen të tjerët, si duhet të jetë një mik, një partner, një prind apo një koleg. Kur dikush nuk përputhet me këtë pritshmëri, mund të jetë e lehtë ta etiketojmë si të pandjeshëm, egoist, toksik apo edhe të lig. Por historia mund të jetë shumë më e ndërlikuar.
Kur historitë që krijojmë na japin siguri
Përralla e Kësulkuqes dhe ujkut mund të shihet edhe si një metaforë për mënyrën se si ndërtojmë pritshmëritë tona. Kësulkuqja ndjek një rrugë të përcaktuar. Ajo ka rregulla dhe di se çfarë duhet të bëjë. Por më pas shfaqet ujku dhe e gjithë perspektiva ndryshon. Në këtë këndvështrim, ujku mund të simbolizojë të panjohurën, spontanitetin, intuitën dhe pjesën e jetës që nuk mund të kontrollohet gjithmonë. Një histori nuk tregohet kurrë vetëm nga ajo që ka ndodhur. Ajo ndikohet edhe nga mënyra se si e përjeton dhe e rrëfen personi që e ka jetuar. Kjo është arsyeja pse dy njerëz mund të përjetojnë të njëjtën marrëdhënie dhe të ndërtojnë dy histori krejtësisht të ndryshme rreth saj.
Kësulkuqja në jetën reale
Edhe në jetën e përditshme ekzistojnë njerëz që kanë krijuar një ide shumë të qartë se si duhet të funksionojnë marrëdhëniet. Ata mund të kenë një përfytyrim të caktuar për atë që do të thotë të jesh një mik i mirë, partner i mirë, prind i mirë apo koleg i mirë. Kjo pritshmëri mund t’u japë ndjenjën e sigurisë dhe parashikueshmërisë. Por problemi shfaqet kur realiteti nuk përputhet me historinë që kanë krijuar në mendje. Një përgjigje ndryshe nga ajo që prisnin, një refuzim, një mendim kundërshtues apo një vendim i papritur mund të përjetohet si zhgënjim i madh. Në këto raste, personi që thjesht po shpreh nevojat ose kufijtë e tij mund të shndërrohet në “ujk”. Jo domosdoshmërisht sepse ka bërë diçka të keqe, por sepse nuk po luan më rolin që tjetri kishte parashikuar për të.
Edhe ne krijojmë historitë tona
Por ekziston edhe ana tjetër e kësaj historie. Edhe ne mund të jemi “Kësulkuqja” që ka krijuar një skenar të përsosur për jetën. Mund të imagjinojmë familjen ideale, shoqërinë perfekte ose marrëdhënien romantike që do të plotësojë çdo boshllëk. Në fillim, kjo fantazi mund të na japë emocion dhe siguri. Por kur përballemi me realitetin, kuptojmë se njerëzit nuk janë personazhe që mund t’i kontrollojmë dhe marrëdhëniet nuk ndjekin gjithmonë skenarin që kemi shkruar. Kur realiteti nuk përputhet me pritshmëritë, “ujqërit” mund të shfaqen kudo. Një partner që nuk sillet siç prisnim, një mik që vendos kufij ose një familjar që merr një vendim të papritur mund të bëhet papritur personazhi negativ i historisë sonë.
Të jesh “ujku” ndonjëherë kërkon guxim
Të jesh personazhi negativ në historinë e dikujt tjetër nuk është gjithmonë një përvojë e lehtë. Mund të na dhembë ideja se dikush na sheh keq. Mund të duam të shpjegohemi, të kërkojmë miratimin e tij ose të ndryshojmë sjelljen tonë vetëm për të rikthyer imazhin pozitiv. Por ka raste kur të qenit “i keqi” në historinë e dikujt tjetër do të thotë se kemi bërë diçka të rëndësishme për veten. Mund të kemi qenë personi që i dha fund një marrëdhënieje të pakënaqshme. Mund të kemi vendosur një kufi që dikush nuk e priste. Mund të kemi refuzuar një kërkesë që na dëmtonte ose thjesht kemi zgjedhur të mos jetojmë më sipas pritshmërive të dikujt tjetër. Në këto raste, nuk është e nevojshme të jemi “heroi” i historisë së tjetrit.
Ujku është gjithmonë i keq nëse dëgjojmë vetëm Kësulkuqen
Në çdo marrëdhënie ekzistojnë këndvështrime të ndryshme. Ajo që për një person është tradhti, për një tjetër mund të jetë vendosje kufijsh. Ajo që dikush e quan egoizëm, tjetri mund ta shohë si kujdes për veten. Kjo nuk do të thotë se çdo veprim është i justifikueshëm apo se nuk duhet të marrim përgjegjësi për gabimet tona. Do të thotë vetëm se përpara se të vendosim etiketën “i mirë” ose “i keq”, ia vlen të përpiqemi të kuptojmë të gjithë historinë. Të jetosh në mënyrë autentike nuk do të thotë të injorosh ndjenjat e të tjerëve. Do të thotë të jesh i sinqertë me veten, të njohësh nevojat dhe vlerat e tua dhe të respektosh kufijtë e njerëzve përreth. Në fund të fundit, në pyllin e jetës nuk ka gjithmonë Kësulkuqje të pafajshme dhe ujqër të këqij. Ka njerëz me histori, frikë, nevoja, kufij dhe këndvështrime të ndryshme. Dhe ndonjëherë, për të qenë besnikë ndaj vetes, duhet të pranojmë se në historinë e dikujt tjetër mund të mos jemi heroi.
© Nuk lejohet riprodhimi i shkrimeve pa vendosur autorësinë e revistës "Psikologjia" dhe pa cituar burimin.
