Mungesa e rutinës dhe një mjedisi të parashikueshëm mund të ndikojnë në zhvillimin kognitiv dhe aftësinë e fëmijëve për të rregulluar emocionet. Tre studime të reja hedhin dritë mbi mënyrën se si truri i fëmijëve reagon ndaj pasigurisë gjatë viteve të para të jetës.
Truri i fëmijëve është vazhdimisht në kërkim të informacionit të ri. Por kur mjedisi ku rriten karakterizohet nga kaosi, pasiguria dhe mungesa e rutinave, kjo mund të ndikojë në mënyrën se si ata përqendrohen, përpunojnë informacionin dhe menaxhojnë emocionet. Tre studime të publikuara në revistën Developmental Cognitive Neuroscience tregojnë se parashikueshmëria dhe stabiliteti në mjedisin familjar janë të rëndësishme për zhvillimin e këtyre aftësive.
Kur vëmendja shpërndahet
Në një nga studimet, ku morën pjesë 160 foshnje nga 3 deri në 12 muajsh, studiuesit e Universitetit të Kalifornisë, Irvine, vërejtën se foshnjat që rriteshin në kushte me më pak siguri për strehimin, ushqimin dhe burimet bazë e largonin më shpesh shikimin gjatë detyrave që kërkonin përqendrim vizual. Sipas studiuesve, kjo mund të jetë një mënyrë për t’u përshtatur me një mjedis të perceptuar si të paparashikueshëm, duke e shpërndarë vëmendjen për të kapur informacione të reja nga rrethina.
Kujdestari i parashikueshëm, fëmija më i aftë për t’u përshtatur
Një studim tjetër përfshiu 104 fëmijë 3-vjeçarë dhe analizoi ndërveprimet e tyre me kujdestarët. Fëmijët që kishin përballë të rritur me sjellje më pak të parashikueshme shfaqën aktivitet më të ulët në korteksin frontal, zonë e rëndësishme për vëmendjen dhe përpunimin e informacionit. Ata shfaqën gjithashtu më pak ndryshueshmëri të rrahjeve të zemrës, një tregues që lidhet me fleksibilitetin e sistemit nervor dhe aftësinë për t’iu përshtatur situatave emocionale. Me pak fjalë, një marrëdhënie e qëndrueshme dhe e parashikueshme me kujdestarin i jep fëmijës një bazë më të sigurt për të mësuar dhe për t’u përshtatur.
Roli i ushqyerjes me gji
Studimi i tretë, me 81 çifte nënë-fëmijë, shqyrtoi edhe rolin e një substance të pranishme në qumështin e gjirit, allopregnanolonit. Studiuesit sugjerojnë se kjo substancë, e lidhur me rregullimin e stresit dhe humorit, mund të luajë një rol mbrojtës ndaj disa efekteve të stresit dhe depresionit të nënës te fëmija. Një formë sintetike e kësaj substance përdoret edhe në trajtimin e depresionit pas lindjes.
Stabiliteti nuk është vetëm çështje ekonomike
Të tre studimet nënvizojnë rëndësinë e mbështetjes së hershme për prindërit dhe fëmijët. Studiuesit theksojnë se stabiliteti familjar nuk përcaktohet vetëm nga të ardhurat, megjithëse mungesa e burimeve ekonomike shpesh shoqërohet me më shumë pasiguri. Mbështetja për prindërit, lejet prindërore dhe shërbimet publike të aksesueshme për kujdesin ndaj fëmijëve mund të ndihmojnë në krijimin e një mjedisi më të qëndrueshëm. Për fëmijët, rutina, siguria dhe marrëdhëniet e parashikueshme nuk janë thjesht çështje komoditeti. Ato mund të jenë pjesë e rëndësishme e terrenit mbi të cilin zhvillohen vëmendja, të mësuarit dhe kontrolli emocional.
© Nuk lejohet riprodhimi i shkrimeve pa vendosur autorësinë e revistës "Psikologjia" dhe pa cituar burimin.
