A ju ka ndodhur të flisni me veten ndërsa ecni, punoni, përgatiteni për një bisedë të rëndësishme apo rikujtoni një ngjarje që ju ka shqetësuar? Ndoshta i keni thënë vetes: “Mund t’ia dal”, “Pse reagova ashtu?” ose “Çfarë duhet të bëj tani?”
Edhe pse mund të na duket e çuditshme kur e vërejmë te vetja, të folurit me veten është një sjellje e zakonshme dhe, në shumicën e rasteve, krejt normale. Në psikologji, kjo njihet si self-talk dhe përfshin dialogun e brendshëm, por edhe rastet kur i shprehim mendimet me zë.
Çfarë ndodh në mendjen tonë kur flasim me veten?
Sipas studiuesve të psikologjisë, dialogu me veten mund të na ndihmojë të organizojmë mendimet, të zgjidhim probleme, të përqendrohemi dhe të rregullojmë emocionet. Në një studim të botuar në revistën Journal of Personality and Social Psychology në vitin 2014, psikologu Ethan Kross dhe kolegët e tij zbuluan se mënyra se si i drejtohemi vetes mund të ndikojë në përjetimin e stresit dhe në mënyrën se si i vlerësojmë situatat e vështira. Kur flasim me veten, në njëfarë mënyre përpiqemi t’i japim kuptim asaj që po përjetojmë. Mendimet që më parë ishin të paqarta mund të bëhen më të kuptueshme kur i shprehim me fjalë. Kjo është veçanërisht e dobishme kur jemi përballë një vendimi, kur përjetojmë pasiguri ose kur kemi shumë gjëra në mendje.
Çfarë tregon dialogu me veten për gjendjen tonë emocionale?
1.Mund të jetë një mënyrë për të përballuar stresin.
Kur përballemi me vështirësi, mund të flasim me veten për të qetësuar mendimet dhe për të gjetur një zgjidhje. Fjalë të tilla si “Merr frymë, gjithçka zgjidhet hap pas hapi” mund të na ndihmojnë të përqendrohemi te ajo që mund të kontrollojmë.
2.Mund të tregojë nevojën për të kuptuar emocionet tona.
Ndonjëherë, dialogu me veten na ndihmon të përpunojmë zhgënjimin, zemërimin, frikën apo trishtimin. Duke i shprehur mendimet, mund të kuptojmë më mirë se çfarë na ka lënduar dhe çfarë na nevojitet emocionalisht.
3.Mund të jetë një burim motivimi.
Kur i themi vetes “Vazhdo, mund t’ia dalësh”, po përpiqemi të forcojmë besimin dhe vendosmërinë tonë. Dialogu pozitiv me veten mund të na ndihmojë të përgatitemi për sfida dhe të mos dorëzohemi përballë vështirësive.
4.Ndonjëherë, mund të pasqyrojë ankth ose mendime të përsëritura.
Nëse vazhdojmë të rikujtojmë biseda të kaluara, të imagjinojmë skenarë negativë ose të kritikojmë vazhdimisht veten, dialogu i brendshëm mund të shndërrohet në një burim shqetësimi. Në këto raste, rëndësi ka jo vetëm fakti që flasim me veten, por edhe përmbajtja e mendimeve dhe ndikimi që ato kanë në jetën tonë.
Si mund ta përdorim dialogun me veten në mënyrë pozitive?
Një nga mënyrat më të thjeshta është të ndryshojmë mënyrën se si i drejtohemi vetes.
Në vend që të themi: “Unë gjithmonë dështoj”, mund të pyesim: “Çfarë mund të mësoj nga kjo përvojë?” Në vend të: “Nuk do t’ia dal kurrë”, mund të provojmë: “Kjo është e vështirë, por mund ta përballoj hap pas hapi.”
Kross dhe kolegët e tij kanë studiuar edhe përdorimin e emrit tonë ose të vetës së tretë gjatë dialogut të brendshëm. Kjo mënyrë të foluri mund të krijojë njëfarë distance psikologjike nga emocionet dhe të na ndihmojë ta shohim situatën me më shumë qetësi. Megjithatë, qëllimi nuk është të detyrojmë veten të mendojmë pozitivisht gjatë gjithë kohës, por të mësojmë të flasim me veten me më shumë mirëkuptim dhe më pak ashpërsi.
Kur duhet t’i kushtojmë më shumë vëmendje?
Të flasësh me veten, edhe me zë, nuk është në vetvete shenjë e një çrregullimi psikologjik. Por, nëse përvoja shoqërohet me frikë të fortë, vështirësi në funksionimin e përditshëm, ndjesinë se po dëgjoni zëra që nuk i përjetoni si mendimet tuaja, ose humbje të kontrollit mbi situatën, është e rëndësishme të konsultoheni me një profesionist të shëndetit mendor.
Mësoni të jeni një zë i mirë për veten tuaj
Mendja jonë është në një dialog të vazhdueshëm me përvojat, kujtimet, frikërat dhe shpresat tona. Ndonjëherë, të flasim me veten është mënyra jonë për të gjetur qartësi në mes të rrëmujës emocionale.
Prandaj, mos e gjykoni veten vetëm sepse ju ndodh të flisni me zë kur jeni vetëm. Pyeteni veten se çfarë po përpiqeni të kuptoni, çfarë po ndieni dhe nëse mënyra si i drejtoheni vetes po ju ndihmon apo po ju rëndon.
Në fund të fundit, marrëdhënia që kemi me veten është një nga marrëdhëniet më të rëndësishme të jetës sonë. Le të mësojmë të mos jemi vetëm kritikët tanë më të ashpër, por edhe mbështetësit tanë më të mirë.
© Nuk lejohet riprodhimi i shkrimeve pa vendosur autorësinë e revistës "Psikologjia" dhe pa cituar burimin.
