Realiteti ynë po kalon një krizë të thellë ekzistenciale, ku kufiri mes jetës që jetojmë dhe asaj që konsumojmë virtualisht po zhduket me shpejtësi marramendëse. Sot, rrjetet sociale nuk po janë më thjesht platforma komunikimi apo argëtimi, por po shërbejnë dhe si një depistues në kohë reale, gati-gati si një skaner i pamëshirshëm që nxjerr në dritë patologjitë e fshehura, kalbëzimin moral dhe shkallën e lartë të degradimit të shëndetit tonë mendor.
Ngjarja e fundit tronditëse e dy vajzave në Fier, ku dhuna fizike, poshtërimi dhe brutaliteti mes shoqeve u kthyen në një spektakël të egër për t’u dokumentuar, është pasqyra më besnike e këtij realiteti të frikshëm. Ajo video e shëmtuar, e cila rrodhi dhe u shpërnda pa asnjë filtër etik në çdo ekran, celulari dhe jo vetëm, tregoi se negativiteti sot është më i fuqishëm, më i shpejt i shitur dhe më i rëndësishëm sesa vetë shëndeti mendor apo dinjiteti njerëzor.
Transmetimi i dhunës pa asnjë censurë, pa asnjë mëshirë për viktimën, zbulon një dëmtim masiv moral të një shoqërie që po e humb busullën e saj njerëzore.
Por përse po ndodh kjo dhe çfarë nuk shkon me ne si shoqëri që nuk po arrijmë dot ta frenojmë këtë rrokullisje?
Së pari, ne po vuajmë nga një krizë e thellë e mungesës së ndërgjegjes dhe humbjes së empatisë, ku dhimbja e tjetrit nuk ngjall më keqardhje apo revoltë, por kthehet në “përmbajtje” për klikime. Rrjetet sociale kanë krijuar një ekonomi të re të vëmendjes, ku suksesi social nuk matet më me integritet, vlera apo kontribute, por me shikueshmëri. Dhe në këtë treg të egër virtual, ku dopamina e shpejtë ushqehet nga skandali dhe brutaliteti, agresorët nuk mjaftohen më me aktin e dhunës. Ata kanë nevojë ta xhirojnë dhe ta shpërndajnë atë për të fituar një lloj statusi apo pushteti imagjinar mbi turmën dixhitale. Dhuna e dy vajzave në Fier dëshmon pikërisht këtë: kamera e telefonit nuk përdoret për të denoncuar apo për të kërkuar ndihmë, por si një armë dytësore për të vulosur poshtërimin publik të viktimës. Ne nuk po e frenojmë dot këtë fenomen sepse jemi kthyer në konsumatorë pasivë të këtij brutaliteti, duke harruar se çdo herë që shpërndajmë, komentojmë apo thjesht shikojmë një video të tillë, ne po ushqejmë të njëjtën gijotinë që nesër mund të presë kokën e fëmijëve tanë.
Së dyti, strukturat tona tradicionale të edukimit dhe mbrojtjes sociale kanë dështuar të përshtaten me epokën dixhitale, duke krijuar një vakum të rrezikshëm autoriteti. Familja, shkolla dhe institucionet publike po shfaqen të pafuqishme, të lodhura ose plotësisht indiferente përballë “edukatorit” të ri global që është algoritmi i rrjeteve sociale. Prindërimi sot shpesh është dorëzuar përpara rehatisë së braktisjes së fëmijëve para një ekrani, pa pasur asnjë kontroll mbi helmin psikologjik që ata thithin çdo ditë. Nuk ka më filtra moralë që funksionojnë në komunitet, sepse solidariteti njerëzor është zëvendësuar nga individualizmi ekstrem dhe dëshira për të qenë protagonist me çdo kusht, qoftë edhe përmes krimit apo degradimit.
Së fundmi, dështimi ynë kolektiv qëndron tek fakti se ne si shoqëri reagojmë vetëm me valë indinjate afatshkurtra, pa kërkuar zgjidhje strukturore dhe pa marrë përgjegjësi personale. Ndaj kur ndodh një ngjarje si ajo e Fierit, rrjetet sociale mbushen me statuse dënuese, dhe sapo del skandali i radhës, vëmendja zhvendoset, duke lënë pas të njëjtin terren të papunuar, ku dhuna vazhdon të rritet në qetësi. Pra, ne nuk po e frenojmë dot këtë trend sepse trajtojmë simptomat dhe jo sëmundjen. Flasim për shëndetin mendor vetëm si një klishe fushate apo si një term teorik, ndërsa në praktikë vazhdojmë të stigmatizojmë ata që kanë nevojë për ndihmë dhe të tolerojmë gjuhën e urrejtjes.
Nëse nuk kuptojmë se mbrojtja e shëndetit mendor dhe e moralit shoqëror fillon duke vendosur kufij të prerë ndaj asaj që pranojmë të shohim dhe të tolerojmë në jetën tonë të përditshme dhe në ekranet tona, ne do të mbetemi thjesht dëshmitarë të pafuqishëm të një shoqërie që po vetëflijohet në altarin e klikimeve.
© Nuk lejohet riprodhimi i shkrimeve pa vendosur autorësinë e revistës "Psikologjia" dhe pa cituar burimin.
